|
زيستشناسي ـ علوم جانوري
تعريف : علوم جانوري به
مطالعه مربوط به جانوران ميپردازد و داراي سه بخش اصلي جانورشناسي
يا بيوسيستماتيك، فيزيولوژي جانوري اعم از انساني و حيواني و بافتشناسي
و جنينشناسي جانوري است.
بسياري از گرايشهاي زيستشناسي وابسته به علوم جانوري هستند براي
مثال يك محقق علوم سلولي و مولكولي تا با يك جانور و وضعيت زيستي
آن آشنا نباشد نميتواند روي سلول آن كار كند، يك محقق ژنتيك نيز در
آغاز بايد بيولوژي جانور را به طور كامل بداند و بعد در زمينه ژنتيك
آن كار كند. بخشي از مطالعات علوم جانوري به بيوسيستماتيك معيني از
شناسايي گونههاي مختلف جانوري بر ميگردد. كه از اين راه ميتوان
به نقش مفيد گونههاي مختلف جانوري در جهت كمك به طراحيهاي
اقتصادي پي برد.
فرصتهاي شغلي اين رشته در ايران :
فارغ التحصيلان اين رشته ميتوانند براي كارهاي تحقيقاتي
يا اداره آزمايشگاهها جذب دانشگاهها شوند و يا در سازمان حفاظت از محيط
زيست و سازمانهاي مربوط به فعاليت بپردازند. برخي از فارغ التحصيلان
اين گرايش وارد دنياي پزشكي شده و در زمينههاي خونشناسي يا انگلشناسي
فعاليت ميكنند.بنا به اظهارات يكي از اساتيد دانشگاه چون علوم
جانوري در كشور ما ناشناخته است، فرصتهاي شغلي فارغ التحصيلان آن
نيز محدود ميباشد. براي مثال شاخه موزه داري در علوم جانوري كه به
حفظ نمونههاي قديمي ميپردازد، يكي از شغلهاي مهم و پر درآمد دنيا
است كه مسؤوليت آن را متخصصان علوم جانوري بر عهده دارند. اما
متأسفانه اين وظيفه در كشور ما به افرادي سپرده ميشود كه تخصص
لازم را نداشته و به همين دليل تعدادي از موزهها در شرايط مناسبي
قرار ندارند.»
مقاطع ادامه تحصيل رشته زيستشناسي
جانوري در ايران : در حال حاضر امكان ادامه تحصيل در
مقاطع كارشناسي، كارشناسي ارشد و دكترا در ايران فراهم ميباشد.
امكان ادامه تحصيل در رشتههاي همجوار
: فارغالتحصيلان در مقطع كارشناسي ميتوانند در شاخههاي
مختلف از جمله زيستشناسي بيوفيزيك ـ بيوشيمي زيستشناسي گياهي ـ
زيستشناسي جانوري ـ ژنتيك ـ ميكروبيولوژي ـ علوم سلولي و مولكولي ـ
بيولوژي علوم دريايي و اقيانوسي ـ قارچشناسي ـ بيوشيمي باليني ـ
حشرهشناسي پزشكي ـ ويروسشناسي ـ ايمنيشناسي پزشكي ـ فيزيولوژي ـ
باكتريشناسي و ... ادامه تحصيل دهند.
زيستشناسي ـ دريا
تعريف : گرايش زيست دريا به بررسي و مطالعه خواص محيط آبي،
بيولوژي آبزيان و فعاليتهاي آبزي پروري ميپردازد. گرايش زيست دريا
علاوه بر بررسي فيزيولوژي آبزيان به مطالعه اكولوژي دريا يعني
بررسي آلودگي آب درياها و تأثير آن بر محيط دريا ميپردازد.
مقاطع تحصيلي اين رشته در ايران :
اين رشته در حال حاضر در مقاطع كارشناسي و كارشناسي ارشد
در ايران ارائه ميگردد.
امكان ادامه تحصيل در رشتههاي همجوار
: فارغالتحصيلان اين رشته ميتوانند در رشتههاي بيوفيزيك
ـ زيستشناسي علوم گياهي ـ زيستشناسي جانوري ـ ميكروبيولوژي ـ
بيوشيمي ـ ژنتيك ايمنيشناسي پزشكي ادامه تحصيل دهند.
فرصتهاي شغلي رشته زيست دريا در ايران :
فارغ التحصيلان گرايش زيست دريا ميتوانند در مراكز پرورش ماهي فعاليت
كنند و همچنين با تحقيق بر روي ارزش مواد غذايي دريايي وانتشار اين تحقيقات
نقش مؤثري در كاهش موانع فوق داشته باشند.همچنين فارغ التحصيلان اين
گرايش ميتوانند در حفظ بعضي از گونههاي آبزيان كه در حال انقراض هستند
مثل ماهي ازونبرون و يا ماهي سفيد كار بكنند. (پرورش ماهي)
زيستشناسي ـ سلولي و مولكولي
زيستشناسي سلولي و مولكولي داراي 5 گرايش ميكروبيولوژي، علوم سلولي و
مولكولي، ژنتيك، بيوشيمي و بيوفيزيك ميباشد. گفتني است كه در مقطع
كارشناسي گرايش بيوشيمي يا بيوفيزيك تا كنون در هيچ دانشگاهي ارائه نشده
است. در مقطع كارشناسي گرايش ژنتيك نيز هر چند سال يك بار در يك دانشگاه
ارائه ميشود. قابل ذكر است كه تفاوت محسوسي بين گرايشهاي مختلف اين رشته
در مقطع كارشناسي وجود ندارد.
گرايش علوم سلولي و مولكولي :
امروزه زيستشناسي در كشورهاي پيشرفته بيش از 80 تا 90 درصد سمت و سوي علوم
سلولي و مولكولي دارد. چرا كه رشته علوم سلولي ومولكولي نيروي انساني لازم
را براي تحقيق در رشتههاي پزشكي، بيوشيمي، ژنتيك، بيوتكنولوژي، مهندسي
ژنتيك، اصلاح نباتات، شيلات و دام تربيت ميكند.
فرصتهاي شغلي رشته زيستشناسي علوم سلولي و
مولكولي : تعدادي از مراكز تحقيقاتي مانند انستيو پاستور، مركز
تحقيقات ژنتيك، مركز تحقيقات بيوشيمي و بيوفيزيك و مراكز تحقيقاتي دانشگاهي
ميتوانند پذيراي فارغ التحصيلان علوم سلولي و مولكولي باشند. علاوه بر
مراكز تحقيقاتي موجود، فارغ التحصيلان اين رشته ميتوانند با ايجاد شركت
خصوصي سازنده مواد اوليه آزمايشگاههاي علوم سلولي و مولكولي و يا آزمايشگاهي
كه تستهاي آن در سطح مولكولي است، هم به جامعه خدمت كنند هم وضعيت مالي
نسبتاً خوبي داشته باشند كه البته در حال حاضر در ايران چنين فعاليتي در
سطح محدود انجام ميگيرد.
گرايش ميكروبيولوژي : علم
ميكروبيولوژي كه گرايشي از علم زيستشناسي است و به بررسي و مطالعه ميكرو
ارگانيسمها ميپردازد. در اين علم ارتباط ميكروارگانيسمها با خودشان و همچنين
با موجودات عاليتر مانند انسان، حيوانات و گياهان مورد بررسي قرار ميگيرد،
علم ميكروبيولوژي گرايشهاي مختلفي دارد كه عبارتند از: ميكروبيولوژي پزشكي،
ميكروبيولوژي غذايي و ميكروبيولوژي صنعتي.
كاربرد اين رشته آنقدر گسترده است كه قابل ذكر نيست.
محقق اين گرايش از يك سو ميتواند به بررسي كاربرد سلاحهاي ميكروبي و
راههاي پيشگيري از اين سلاحها بپردازد و از سوي ديگر ميتواند در كارخانههاي
عطر سازي مشغول باشد. ميكروبيولوژي پايه و اساس بسياري از علوم از قبيل
بيوشيمي، بيوتكنولوژي، ژنتيك و پزشكي است. يكي از كاربردهاي گرايش
ميكروبيولوژي در آزمايشگاههاي تشخيص طبي است. ميكروبيولوژي در تشخيص بيماري
نيز اهميت بسياري دارد. در مواد غذايي و توليد مواد غذايي مختلف اثر
ميكروارگانيسمها بسيار قابل توجه است. همچنين گرايش ميكروبيولوژي در كشاورزي
بطور بسيار وسيعي در تشخيص آفات گياهي، مبارزه با آفات گياهي و ايجاد مقاومت
مورد استفاده قرار ميگيرد. در صنايع و معادن نيز براي استخراج فلزات سنگين
و در تصفيه نفت در گوگردزدايي از نفت استفاده ميشوند. در محافظت از محيط
زيست، تصفيه فاضلابها و مبارزه بيولوژيك با عفونتها آلودگيهاي فاضلابي حتي
در علم نساجي نيز اين علم به كار بشر آمده است و به تازگي در صنعت نساجي
از ميكروارگانيسمها براي تثبيت نشاسته و آهار دادن پارچه استفاده ميشود.
فرصتهاي شغلي گرايش ميكروبيولوژي :
كارشناسان ميكروبيولوژي در پژوهشگاه نفت براي تحقيق بر روي ميكروبهاي نفت
خوار و گوگردزدايي، در بخش صنايع غذايي در كارخانههاي كنسروسازي و كمپوتسازي
و در صنايع بهداشت مشغول به كار هستند. تهيه لوازم آزمايشگاهي مورد نياز در
اين گرايش يكي از شغلهايي است كه بعضي جذب آن ميشوند. فعاليت در مؤسسه
استاندارد و يا آزمايشگاههاي كارخانجات تهيه مواد بهداشتي و غذايي در جهت
تشخيص كيفيت و سلامت اين مواد از نظر عدم آلودگي ميكروبي، مراكز تهيه مواد
دارويي مانند تهيه آنتي بيوتيكها و بالاخره كارخانجات تهيه اسيدها مانند
اسيد بوتريك و اسيد استيك و حلالها مانند الكل و استون و مراكز تهيه واكسن
مانند مؤسسه رازي و انستيتو پاستور ايران ميتوانند مراكز جذب فارغ التحصيلان
اين گرايش باشند.
زيستشناسي سلولي و مولكولي گرايش ژنتيك :
به طور كلي دانش ژنتيك درباره انتقال صفات وراثتي از والدين به اولاد
بحث ميكند كه البته اين والدين ميتوانند انسان، درخت و يا باكتري باشند.
در واقع علم ژنتيك تلاش ميكند تا بگويد كه چه مكانيزمهاي مولكولي، عامل
انتقال صفات از نسلي به نسل ديگر هستند.
دانشجويان اين گرايش مباحث مهمي مثل ژنتيك سرطان، روشهاي تشخيص بيماريهاي
ژنتيكي قبل و بعد از تولد، شناخت ناقلين بيماريها، اصول مشاوره ژنتيكي، نقش
ژنتيك در بروز رفتارهاي فردي و اجتماعي، شناخت جمعيتهاي مختلف ژنتيكي و
نژادهاي انساني، ژن درماني، پزشكي قانوني، تكنيكهاي رايج در ژنتيك، روشهاي
اصلاح نژاد و ژنتيك مولكولي را مطالعه ميكنند.
فرصتهاي شغلي رشته ژنتيك : علم
ژنتيك در ايران رشتهاي نوپا و جوان است و نياز به تلاش و گذشت زمان دارد
تا به رشد و شكوفايي برسد. البته اين به آن معني نيست كه در كشور ما
تحقيقات ژنتيكي انجام نميگيرد و فارغ التحصيلان اين رشته جذب هيچ مركزي
نميشوند، فارغ التحصيلان اين رشته ميتوانند در مراكزي كه تحقيقات ژنتيكي
انجام ميدهند از جمله وزارت جهاد كشاورزي، مراكز پژوهشي، وزارت علوم،
انستيتو پاستور، مركز ملي تحقيقات مهندسي ژنتيك و تكنولوژي زيستي فعاليت
كنند.
فرصتهاي شغلي موجود براي فارغ التحصيلان
ژنتيك پزشكي (در مقطع كارشناسي ارشد) : اين افراد ميتوانند در
مراكز تحقيقاتي وزارت بهداشت و درمان فعاليت نموده و سيستمهاي پيشگيري و
درمان بيماريهاي ژنتيكي را راه اندازي كنند و از بروز اين دسته از
بيماريهاي ژنتيكي جلوگيري نمايند. همچنين در پيشگيري و درمان بيماران ژنتيكي
مؤثر باشند. در ضمن فارغ التحصيلان اين رشته در پزشك قانوني نيز ميتوانند
حضوري فعال داشته باشند. فارغالتحصيلان كارشناسي ارشد اين رشته ميتوانند
بهترين نيرو براي فعاليت در آزمايشگاههاي ژنتيك باشد. زيرا اين دسته
آزمايشها بسيار تخصصي بوده و متخصصان ژنتيك بايد در اين زمينه فعاليت كنند.
در حال حاضر فارغ التحصيلان اين رشته در مقطع دكترا ميتوانند به ويژه در
بخش خصوصي با داير كردن آزمايشگاه و كلينيك ژنتيك پزشكي فعاليت چشمگيري
داشته باشند.
|